Maak er dan op z’n minst een lucratieve deal van

Nederland moest en zou van het Groningse gas af en toen het ruim twee jaar geleden eindelijk zover was, besloot toenmalig D66-gasstas Hans Vijlbrief de honderden meters diepe gasputten voor de zekerheid ook nog eens vol te storten met beton. Nu heeft het Oekraïense staatsbedrijf Naftogaz – curieus weetje: president Volodymyr Zelensky verving in de nasleep van de Gouden WC-pot-affaire onlangs de corrupte top van het bedrijf – zijn oog laten vallen op de bovengrondse boedel van het Groningse gasveld: de gaspompen en kranen.

Dat is D66 Kamerleden Felix Klos en Hanneke van der Werf deze week ook niet ontgaan. De twee klommen donderdag in de pen om het kabinet aan te sporen ogenblikkelijk werk van het verzoek uit Kiev te maken. De vraagstelling ademt in alles Oekraïense plofkippendrift: “Erkent het kabinet het essentiële belang van een snelle reparatie van de Oekraïense gas-infrastructuur voor het moreel van de Oekraïense bevolking en dus ook voor veiligheid van Europa?”

Het D66-duo wil overduidelijk gas op de lolly: hun vragen moeten vóór komende woensdag beantwoord zijn omdat er dan een debat over gasmarkt en leveringszekerheid gepland staat. Het is te hopen dat minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) en die van Klimaat Sophie Hermans (ook VVD) even hun collega’s van Economische Zaken en Financiën (óók al VVD’ers) laten meekijken als ze vraag 6 beantwoorden:

Vraag 6

Is de NAM bereid het materiaal kosteloos beschikbaar te stellen? Zo nee, is het kabinet bereid financiële ondersteuning te bieden en deze te beschouwen als onderdeel van de steun aan Oekraïne, zodat Oekraïne in geen geval zelf voor de installaties hoeft te betalen?

Deze apparatuur is niet zomaar oud ijzer. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (bestaande uit Exxon en Shell) renoveerde de installaties tussen 1997 en 2009 voor miljarden euro's. Ze verkeren daarom in uitstekende staat. Daar zal de NAM dus geld voor willen zien.

Wat de D66’ers betreft moet de Nederlandse belastingbetaler dus voor deze kosten opdraaien. Klos en Van der Werf proberen de pijn ogenschijnlijk een beetje te verlichten. Wellicht kan het kabinet het Europese fonds voor de Oekraïense energiesector (UESF) aanspreken voor de kosten van aanschaf en transport van de benodigde materialen, schrijven ze in hun Kamervragen.

Lolbroeken zijn het; de Nederlandse belastingbetaler heeft al tientallen miljoenen euro’s in dit UESF gestort. Een sigaar uit eigen doos dus. De totale Nederlandse steun aan Oekraïne loopt inmiddels in de miljarden. Vorige maand was de teller met die extra 700 miljoen opgelopen tot een kleine 18 miljard euro. Dat is meer dan landen als Frankrijk, Italië en Spanje doen.

Daar komt de niet te missen D66-hypocrisie nog bij: Nederland moet van de sociaal-liberalen van het gas af en investeren in zon, wind en waterstof. Voor Oekraïne luidt het kirrend D66-devies echter pomp schatje, pomp.

Dat de Oekraïners hulp nodig hebben in hun strijd tegen de gestoorde Russische dictator Vladimir Poetin is glashelder. Maar het zou het draagvlak in Nederland ten goede komen door er dan tenminste een lucratieve deal van te maken. De regering zou zich hard kunnen maken voor een percentage van de toekomstige gasopbrengsten, voorkeursrechten voor Nederlandse bedrijven bij de wederopbouw of anderszins. De geroemde vaderlandse handelsgeest kan vast met iets beters op de proppen komen dan deze eenzijdige D66 uitverkoop.

D66 denkt in idealen, niet in belangen. Da’s leuk als je in de oppositie zit, maar van de partij die straks de minister-president levert, mag meer verwacht worden. Wellicht dat het meer ervaren VVD-smaldeel aan de formatietafel duidelijk kan maken dat Oekraïne ook geholpen kan worden met deals waar álle partijen beter van worden. Die VOC-mentaliteit zal het CDA ongetwijfeld ook aanspreken.