JAMAAR JAMI - Genocide in Gaza is de grootste leugen van deze eeuw

Met een weekje vertraging wegens onze onafhankelijkheid: de nieuwste column van Ehsan Jami

Er zijn in Gaza veel mensen gestorven als gevolg van de oorlog met Israël. Het ministerie van Volksgezondheid in Gaza telt sinds oktober 2023 bijna 74.000 doden. Wie de cijfers wantrouwt omdat ze van het Hamas-bestuur komen en strijders en burgers op één hoop gooien, weet dat er minstens tienduizenden burgers zijn omgekomen. Dat is een tragedie. Maar wie daar het woord genocide opplakt, is doelbewust bezig met het verspreiden van fake news.

In bepaalde progressieve kringen is genocide verworden tot een containerbegrip voor een oorlog met veel burgerslachtoffers. Juridisch heeft het woord een duidelijke betekenis: de opzet om een volk geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Het Internationaal Gerechtshof heeft die lat bewust hoog gelegd. In 2007 oordeelde het over de oorlog in Bosnië. Bosnische Serviërs moordden en deporteerden jarenlang in grote delen van het land. En toch stelde het Hof dit alleen vast in het geval van de Srebrenica-genocide. De zuiveringen elders waren wreed en misdadig. Etnische zuivering is volgens het Hof op zichzelf geen genocide. Daarvoor moet opzet tot vernietiging de enige redelijke conclusie zijn die uit het gedrag kan worden getrokken. In 2015 paste het Hof die maatstaf toe op de oorlog tussen Kroatië en Servië en wees de beschuldigingen van genocide af.

In Gaza ligt een alternatieve verklaring voor de hand. Op 7 oktober 2023 vermoordde Hamas zo'n 1200 mensen in Israël en ontvoerde er 251 naar Gaza. Daar zat de organisatie al jaren ingegraven in een tunnelnetwerk onder woonwijken en ziekenhuizen. Israël voert sindsdien een oorlog tegen een terroristische organisatie die zich bewust tussen burgers verschanst om zoveel mogelijk burgerslachtoffers te veroorzaken. Dit is een organisatie die openlijk verkondigt dat zij het opnieuw zal doen zodra zij de kans krijgt. Een land dat een volk wil uitroeien stuurt geen sms'jes met evacuatiebevelen voordat het begint met bombarderen. Dat opent evenmin humanitaire corridors voor de Gazanen. En het laat geen vrachtwagens met voedsel binnen. Israël stuurt burgers weg uit gevechtszones en jaagt op Hamas-leden. Het Israëlische optreden laat zich redelijk verklaren door de opzet om een vijand te verslaan.

Gaza telde bij het begin van de oorlog in 2023 ruim twee miljoen inwoners. Drie jaar later is het bevolkingsaantal vrijwel ongewijzigd. In Rwanda vermoordden Hutu-extremisten in de loop van honderd dagen meer dan 1 miljoen mensen. Dat is meer dan een tiende van de bevolking van die tijd. Israël heeft een van de sterkste legers ter wereld en de middelen om vernietiging op die schaal teweeg te brengen. Voor genocide is opzet nodig om een volk te vernietigen en de uitkomst in Gaza weerspreekt dat volledig. Het individuele leed staat wat mij betreft hier niet ter discussie. Mijn bezwaar geldt voor het misbruik van een begrip dat is voorbehouden aan de zwaarste misdaad die het internationaal recht kent.  

In dit debat wordt al te gretig met gezag gezwaaid. De VN-onderzoekscommissie wist in september 2025 zeker: Israël pleegt genocide. Die commissie werd in het leven geroepen door de Mensenrechtenraad, een club van 47 Israël-hatende regeringen die het land vaker hebben veroordeeld dan welk ander land ook en die de Joodse staat als enige een vast agendapunt heeft gegeven. Dat uitgerekend deze club tot dit oordeel kwam, verbaast ongeveer net zoveel als regen in november. De enige instantie die hierover mag oordelen, is het Internationaal Gerechtshof; dat heeft het niet gedaan. Volgens toenmalig president Joan Donoghue achtte het Hof alleen het recht van Palestijnen op bescherming tegen genocide plausibel. Niets meer en niets minder.

Ook het hongerargument, dat vaak wordt aangehaald, is zwakker dan het lijkt. In augustus 2025 stelde de IPC, het internationale classificatiesysteem voor honger, hongersnood vast in Gaza. Na de wapenstilstand van oktober ging de grens open voor hulp en handel, als onderdeel van het Amerikaanse vredesplan. In december van 2025 verklaarde dezelfde IPC dat er nergens in Gaza nog hongersnood heerste. In juli 2026 lag acute ondervoeding volgens de IPC op het laagste niveau op haar schaal. Dat verloop past niet bij uithongering als doel. De honger was het gevolg van de oorlog en nam vervolgens drastisch af toen deze eindigde. Dat is verschrikkelijk en kan wellicht als oorlogsmisdaad worden erkend. Van een vernietigingsopzet kan hier echter geen sprake zijn. Dat pleit Israël niet vrij van alles wat er in deze oorlog is gebeurd. Over de Gaza-oorlog zijn er beslissingen genomen die ik niet altijd kan verdedigen. Enkele ministers deden uitspraken over de Palestijnen waar de honden geen brood van lusten.

Er is een reden waarom men consequent in de media, op straat en in de Tweede Kamer het woord "genocide" gebruikt. De beschuldiging van genocide blijft hardnekkig omdat het voor sommige zogenaamde progressieven iets oplevert. Het woord sluit elk gesprek af. Zo verdwijnt Hamas als bij toverslag uit beeld. Over de club waar het allemaal begon hoor je niemand meer, en de vraag hoe je oorlog voert tegen een vijand die zich onder een ziekenhuis heeft verschanst, stelt ook niemand meer. Genocide roepen is nu eenmaal makkelijker dan erover nadenken. En dan is er nog de bonus. Met één woord belandt de enige Joodse staat ter wereld naast de nazi's in het rijtje van de daders. Ruim tachtig jaar na Auschwitz zijn de Joden zelf de schuldigen geworden en dat voelt voor sommigen kennelijk als een opluchting.

Mensen met gezond verstand en historische kennis gebruiken het woord genocide voor de Holocaust, Rwanda en Srebrenica. Nu wordt het begrip opgerekt tot een oorlog met veel burgerslachtoffers en daarmee verliest het zijn waarde. Ondertussen wordt een land schuldig verklaard aan de zwaarste misdaad die er bestaat, zonder dat er één rechter en één vonnis aan te pas zijn gekomen. Politici, universiteiten en kranten herhalen massaal de beschuldiging van genocide, zonder oordeel af te wachten. Herhaal iets vaak genoeg en het wordt vanzelf waar. Zo groeit een onbewezen aanklacht uit tot een vaststaand feit, wat vervolgens weer leidt tot een golf van antisemitisme. Genocide in Gaza is, wat mij betreft, de grootste leugen van deze eeuw.