EBI blues

Tussen het formatiegeweld door debatteerde de Tweede Kamer afgelopen week over de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De VVD mag zich graag presenteren als dé partij van law & order maar met de VVD-stripfiguren die nu het departement leiden, blijft er van dat beeld weinig over. De minister zelf – de uit een Ollie B. Bommel-strip weglopen poseur Foort van Oosten – figureerde vorige week al in deze kolom. Donderdag speelde zijn tweede man Arno Rutte zich in de kijker met wat niet anders valt te omschrijven als laffe linkse lulkoek en totaalfalen.

Eerst: wie is Arno Rutte? Van 2012 tot 2019 was de VVD’er slechts een Haaksbergense backbencher. Een brave borst bovendien; zijn bijverdiensten als zanger van _Harige Harry en de Ladyshaver_s noteerde hij keurig in het nevenfunctiesregister. Rutte kwam pas letterlijk in beeld toen in 2018 iemand tijdens zijn spreektijd zelfmoord in de nationale vergaderzaal probeerde te plegen. Afgelopen september werd hij staatssecretaris van Justitie en Veiligheid toen het kabinet Schoof dubbeldemissionair ging en Rutte een inmiddels vergeten NSC’er opvolgde.

Enter Ulysse Ellian; VVD-Kamerlid van de klas van 2021, gebukt gaand onder permanent beveiligingsregime omdat hij uit zowel criminele als Iraanse hoek – in beide gevallen georganiseerde misdaad dus – bedreigd wordt. Zoon van Afshin, die zich al sinds de moord op Theo van Gogh in hetzelfde stelsel bewaken en beveiligen bevindt. Ter illustratie: als vader en zoon Ellian een kopje koffie op het Malieveld willen drinken, ziet dat er zo uit.

Donderdag stond Ellian de Jongere dus tegenover Rutte. Dat ging gelijk mis. De staatssecretaris trapte af met een wazig persoonlijk betoog over countryzanger Johnny Cash die een groot hart voor de gevangenen van Folsom Prison had. Rutte had zich daarom net als The Man In Black in het zwart uitgedost. Waarna tot verbijstering van Ellian, PVV’er Emiel van Dijk en Jan Struijs (50PLUS), een linksig geitenwollensokkenverhaal volgde over zielige gedetineerden die het ook niet makkelijk hebben.

De échte botsing tussen Ellian en Rutte moest toen nog komen. Het VVD-Kamerlid heeft een grote interesse in het detentieregime in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. De meeste kopstukken van de twee grote criminele netwerken in Nederland – die van Bolle Jos en Ridouan Taghi – zitten daar vast. Er zijn aanwijzingen dat die onderling contact hebben, iets waar Ellian Rutte al eerder op wees.

Het Kamerlid had daarom om de groepsindeling van de EBI gevraagd, maar krijgt die niet wegens staatsgeheim. Dat is opmerkelijk, vindt de VVD’er, omdat hij als lid van de commissie Defensie bijvoorbeeld wél wordt bijgepraat over counterdronemaatregelen en staatssteun aan defensiebedrijven die onder dezelfde vertrouwelijkheidsclassificatie vallen. Maar in het geval van de EBI speelt er volgens het kabinet nog iets anders dan de staatsveiligheid. Namelijk de ‘privacygevoelige factoren’, riposteerde de VVD-staatssecretaris.

Ellian:

“Genoteerd. De bewindspersoon vindt de privacy van deze zware criminelen, die dood en verderf zaaien, dus zwaarder wegen dan mijn controlerende taak.”

Toen ook nog bleek dat niemand minder dan Willem Holleeder waarschijnlijk de EBI mag verlaten, kwam het definitief niet meer goed tussen de twee VVD’ers.

Het kabinet Schoof of wat er nog van rest, is het vermeend meest rechtse kabinet ooit. Daar is qua detentiebeleid weinig van te merken geweest. Ingrid Coenradie vond ruziemaken met Geert Wilders belangrijker dan het cellentekort en onder haar NSC en VVD-opvolgers blijkt de EBI verworden tot een crimineel buurthuis.

In het Regeerprogramma van Schoof stond:

“Het capaciteitstekort in het gevangeniswezen wordt aangepakt, waaronder de ontstane voorraad zelfmelders. Dit doen we door het behouden en continu aantrekken van goed gekwalificeerd personeel. Bij de invulling van de gevangenisstraffen differentiëren we naar duur van de straf en het risicoprofiel van de justitiabele. We realiseren vanaf 2025 specifieke detentieconcepten met een sober programma om extra celcapaciteit te creëren voor kortgestraften met een laag risicoprofiel.”

Vergelijk dat met de gevangenisparagraaf in het Coalitieakkoord van vrijdag:

“Dat veroordeelde criminelen door een cellentekort eerder worden vrijgelaten is onbestaanbaar. We gaan investeren in de Dienst Justitiële Inrichtingen en de celcapaciteit uitbreiden en verbeteren. Dit doen we onder andere door versobering, de instelling van aparte regimes voor beperkt risico gedetineerden en aanvullende maatregelen.”

De woorden zijn nagenoeg hetzelfde; het gaat dus om de bemensing. Misschien is het een idee om Ulysse Ellian zich in het nieuwe kabinet om het gevangeniswezen te laten bekommeren. In tegenstelling tot de laffe linkse lulkoek van Arno Rutte zal zijn benoeming wél angst in de harten van het criminele tuig jagen.