Hoort u het eens van de Nederlander

Er wordt wel heel veel over transgenders gesproken maar nooit eens mét transgenders. O wacht, dat gebeurt natuurlijk wel. Een gesprek voeren over de transgenderzorg in Nederland gaat vaak wat lastiger. Soms levert dat schrijnende doch indrukwekkende topics op, maar het transfobieverwijt ligt in veel gevallen al snel op de loer. De staat van die transgenderzorg is als volgt: ons land liep jarenlang 'voorop' omdat het 'Dutch Protocol' (lees er hier uitgebreid over) wereldwijd school maakte, bekend en bekeken werd en het Europese pro-transitiebeleid voor minderjarigen met genderdysforie vormgaf. Zo werden puberteitsremmers en hormoonbehandelingen op zeer jonge leeftijd 'normaal'. Een medische behandeling, terwijl er vaak veel meer problemen spelen bij die minderjarigen en een psychische behandeling meer op zijn (haar/hen) plaats is. Uiteraard werd er veel kritiek geleverd op die huidige manier van behandelen, en niet louter als kanonschot in de zogenoemde cultuuroorlog. 

Nee, kritiek die hout snijdt, omdat de risico's van het Dutch Protocol groot zijn en de gevolgen verstrekkend, en het gebrek aan bewijs dat de voordelen opwegen tegen de nadelen zou te denken moeten geven. In veel landen dachten ze daarom dus na, zodat het Dutch Protocol werd losgelaten. Zo niet in Nederland zelf, waar de Gezondheidsraad eind juni concludeerde dat de Nederlandse transgenderzorg voor minderjarigen 'zorgvuldig is ingericht' en niet drastisch hoeft te worden veranderd. De Omtzigtman en vele artsen waren al bang voor deze conclusie en riepen op tot veel meer terughoudendheid in een uitstekend stuk in Trouw. Voor de Dogfather aanleiding om eens te peilen wat de Nederlander nou eigenlijk vindt van óns Dutch Protocol. 

Uit het onderzoek van Maurice de Hond blijkt dat maar 19% denkt dat artsen kunnen voorspellen of de wens van een kind om in transitie te gaan blijvend is. Gevraagd naar de soort behandeling ziet 75% meer in een psychologische dan in een medische behandeling. De verdeeldheid is echter groter bij de vraag wat het zwaarst moet wegen bij de behandeling. Voor een kwart is dat het voorkomen dat kinderen te lang moeten wachten op hulp, 28% vindt het belangrijkst dat kinderen leren hun geslacht te accepteren en voor maar liefs 35% weegt het zwaarst dat niet te vroeg moet worden gekozen voor een behandeling met blijvende gevolgen. Ook werd gevraagd wie nou zou moeten beslissen over het gebruik van bijvoorbeeld puberteitsremmers. Bijna de helft vindt dat ouders dat voor hun kind moeten kunnen, voor 35% is het aan het kind zelf mits dat 16 jaar oud is en 8% vindt dat het kind al vanaf 12 jaar zelf zou moeten kunnen beslissen (hieronder uitgesplitst naar politieke voorkeur).

De belangrijkste vraag is of Nederland nu eigenlijk op de rem moet trappen met de huidige vorm van transgenderzorg. Daarover toch meer eensgezindheid: twee derde van de Nederlanders zegt: JA, trap op die rem. Wat maar aangeeft dat de Dutch niet zo fan zijn van het Dutch Protocol. Het onderzoek maakt sowieso veel inzichtelijk, zeker ook bij het bekijken van de uitsplitsingen naar leeftijd, opleiding en politieke voorkeur. De ramkoers van de Gezondheidsraad lijkt echter niet bij te sturen. Terwijl het van groot belang is, voor kinderen en ouders, dat dat wel gebeurt. Hoog tijd dus dat dit 'zorgvuldig ingerichte' Dutch Protocol in transitie gaat.

Doktoren aller landen verenigt u!

Wonderlijk hè, de hele medische discipline bevangen door een beschamend lineaire premisse: het leed van meervoudig belaste kinderen bij jeugdzorg in beeld, vaak met autisme, persoonlijkheidsstoornissen en twijfel aan geaardheid zou weg te nemen zijn door geslachtsverandering middels onomkeerbare hormoon-effecten en operaties. En dan lag Nederlandje met de voorheen wereldwijd bezongen Dutch Protocol (hier onze uitleg) ook nog eens aan de wortel van de transitie-hype. 

Maar, wees gerust. Dit achterhoedegevecht was eigenlijk al wel gewonnen, en nu zitten dr. Omtzigtman en kornuiten er ook nog eens bovenop. Het stuk opent zowaar met de essentie: 

"Op 30 juni brengt de Gezondheidsraad advies uit over wat officieel ‘transgenderzorg voor jongeren’ heet. Dertig jaar nadat Nederland met het Dutch Protocol internationaal richting gaf aan deze zorg, staat de bewijsbasis onder druk: systematische reviews vinden onvoldoende betrouwbaar bewijs dat de verwachte voordelen van puberteitsremmers en geslachtshormonen bij minderjarigen opwegen tegen de onzekerheden en risico’s, terwijl de gevolgen ingrijpend en vaak onomkeerbaar zijn. Andere Europese landen zijn daarom terughoudender geworden; de Tweede Kamer vroeg om een nieuwe beoordeling.

Maar de bewijsvraag kan niet los worden gezien van een vraag die daaraan voorafgaat: wat behandelen we eigenlijk?

In de toelichting bij het adviestraject spreekt de Gezondheidsraad al over ‘transgender kinderen en jongeren’. Dat is gangbaar taalgebruik, maar het bevat wel een aanname. Is een jongere met genderdysforie iemand met een vaste, innerlijke genderidentiteit die bevestigd moet worden? Of gaat het om onbehagen rond lichaam, seksuele oriëntatie en maatschappelijke verwachtingen, waarvan de oorsprong, betekenis en ontwikkeling nog open liggen?"

Nou, dat eindigt met een vraagteken, en de rest van het stuk is dus een antwoord!