Ja ho eens even

De Raad voor Cultuur (brr), adviesorgaan van het kabinet, schrijft in een nieuw advies 'Maken (z)onder druk' dat het van groot belang is dat de artistieke vrijheid in Nederland beter beschermd wordt door de overheid. Nou is dat op zich een prima advies, want artistieke vrijheid kan er niet genoeg zijn en moet derhalve ook worden beschermd, maar de voorbeelden die deze RvC aanhaalt om aan te tonen dat die vrijheid nu toch wel heel erg onder druk staat, zijn even lachwekkend als dubieus.

Belangrijk voorbeeld in het advies is de zaak rond Bob Vylan en Paradiso. Wat was het erg dat Bob Dylan werd gecanceld. O wacht dat werden ze niet! Ja Paradiso werd beklad - zeer afkeurenswaardig -, de tour zou om 'logistieke redenen' niet doorgaan maar ging dat uiteindelijk wel en alle instanties die erover gingen steunden juist dat het concert in Paradiso door zou gaan. De poptempel bleef ook ná het concert achter hun programmering staan. Terwijl je je bij Bob Vylan kunt afvragen of teksten als "Death to the IDF" en juichen voor de moord op Charlie Kirk nou zo artistiek zijn. Goed, dat is aan de kunstenaar, zijn publiek en de poptempel in kwestie zullen we dan maar zeggen. En aan het OM of de rechter. Die eerste onderzocht de uitspraken en besloot: niet strafbaar.

Dan de casus Boom Chicago/Yohay Sponder, waar zo goed als geen podium werd gevonden voor de Joods Israëlische komiek - uiteindelijk mocht hij nadat Claudia de Breij zich ermee ging bemoeien in Amstelveen zijn grapjes maken. De kwestie wordt in het advies maar kort besproken ('Yohai') en wordt nou net niet gebruikt als daadwerkelijk bewijs dat de artistieke vrijheid onder druk zou staan, nee, de RvC gebruikt deze casus veeleer om aan te geven dat Boom Chicago, de laffe comedycancelclub, het eigenlijk nooit goed kon doen en hier het grote slachtoffer is: "Podium Boom Chicago in Amsterdam werd door demonstranten van zowel pro-Palestijnse als pro-Israëlische kant bedreigd toen het podium de Israëlische komiek Yohai (Yohay, red) Sponder wilde programmeren (januari 2025). Toen het podium na bedreigingen van pro-Palestijnse zijde het optreden annuleerde, werd het vervolgens bedreigd vanuit de pro-Israëlische kant, die vond dat de instelling het optreden niet had mogen weigeren." Dikke tja waarmee we aanbelanden bij het volgende wonderlijke voorbeeld.

Douwe Bob! Die cancelde dus vooral zichzelf ten overstaan van een groep Joodse kindertjes. Dat daar dan ophef over ontstaat betekent niet dat de artistieke vrijheid onder druk staat, daar ging het in het geheel niet niet over. De ophef bestond er hoofdzakelijk uit dat een groot aantal mensen de noodzaak voelde, zij het soms op onbesuisde wijze uitgedrukt, om op te komen voor de Joodse bevolkingsgroep, die toch al niet bepaald in het makkelijkste vaarwater verkeert. Het was Dilan Yesilgöz die de artistieke vrijheid van Douwe Bob dan zogenaamd onder druk zou hebben gezet door hem antisemitisme te verwijten. Gevolg was echter niet dat Bob werd gecanceld, hij mocht immers overal aanschuiven, zijn gelijk halen en onzin lopen janken, terwijl juist de politicus er het veruit het nadeligst van afkwam en tenslotte op de knietjes werd gedwongen. Je zou haast zeggen dat het versturen van onnozele tweetjes onder druk staat.

Bovendien: alsof de politiek geen mening mag hebben over artistieke uitingen. Uiteraard hoop je dan dat die mening een beetje fatsoenlijk wordt verwoord, liefst in een Kamerdebat talkshow, en dat het geen ontzettend domme mening is, maar hee, ook een ontzettend domme mening is toegestaan in Nederland. Zul je ook nog zien dat die ontzettend domme mening wordt ontvangen met hoon, hilariteit en woede. Daar zit helemaal geen probleem. 

Waar tevens geen probleem zit, is bij Trump. Althans, niet wat de Nederlandse artistieke vrijheid betreft. Maar de Amerikaanse president wordt er in het advies aan z'n blonde lokken bijgesleept om 'de internationale context' te schetsen. Alsof de Nederlandse context op zichzelf niet al dom genoeg is. Nee maar Trump heeft zijn naam toegevoegd op het Kennedy Center, de directeur ontslagen, zijn eigen mensen neergezet, ook de directeur van de Library of Congress ontslagen wegens diversiteitsgeneuzel en ja hij heeft zelfs het hele Kennedy Center 'te woke' genoemd. Wat moeten onze poppodia, komediehuizen, cultuurdragers en allround MAKERS toch in angst en beven zitten bij het zien van dergelijke horror. Niet voor niets leven ze hier allemaal ondergedoken.

Bob Vylan, Douwe Bob en Trump, zijn simpelweg niet de beste voorbeelden om aan te tonen dat de artistieke vrijheid in Nederland onder druk staat. En als je Lale Gül dan toch noemt, vermeld dan ook de reden waarom zij wordt bedreigd. Natuurlijk moet de RvC zichzelf relevant houden en met zo'n advies de paniek die onder makers zou leven onderstrepen, bescherm ook vooral die artistieke vrijheid, maar kom nou zeg, hou op met dat gezanik over Trump, loop niet zo vals te mekkeren over Bob Vylan en noem alsjeblieft nooit meer de naam D'ouwe Bob (en we weten nu wel dat sociale media stom zijn). Bob en Bob mogen nog steeds hun vreselijke liedjes krijsen en Trump is hier (nog) niet de baas. Weet u trouwens waar de artistieke vrijheid pas echt onder druk staat? In Alkmaar, in het Concertgebouw en in Jan Roos' bed. Hoor je de Raad voor Cultuur dan weer niet over!