Bassiehof – Ollongrens landverraders-appje is pikanter dan het Grapperhaus/De Jonge-gebral

Moest Kajsa gesensibiliseerd?

De morbide obese Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls (CDA) zal woensdag even hebben geslikt. De vleesgeworden regent waande zich tijdens de coronacrisis als voorzitter van het Veiligheidsberaad de onderkoning van Nederland en juist in die periode wenste zijn partijgenoot Ferd Grapperhaus hem in een appje 'de ziekte' toe, blijkt tijdens het verhoor van de oud-minister van Justitie door de parlementaire enquêtecommissie corona. Een en ander is saillant maar niet verrassend. Grapperhaus is een corporale bal en kijkt neer op iedereen die dat niet is. Zo noemde hij tijdens een 1,5-metercontrole in het Amsterdamse Vondelpark een groepje lunchende jongedames ‘chickies’ en organiseerde hij in weerwil van zijn eigen coronamaatregelen een bruiloft. Die van zichzelf. Welkom in Ferdland: regels zijn voor de anderen.

De donderdag geopenbaarde stoere woorden van Hugo de Jonge over de Eerste Kamer die in het hiernamaals gestraft zou worden, mogen ook geen verrassing heten. De omhooggevallen basisschoolleraar kan nu eenmaal niet anders dan zichzelf overschreeuwen. Ook niet als dat duizenden doden in verpleegtehuizen, 5 miljard euro zonder bonnetjes of de schijn van bevoordeling van de zelfverrijkende CDA-mondkapjesboer Sywert oplevert. Opmerkelijk: ‘normerende’ woorden van CDA-leider en fatsoenkampioen Henri Bontenbal over zijn partijprominenten zijn tot nu toe uitgebleven.

De appjes-voorlezerij deze week door de twee beste ondervragers van de enquêtecommissie - Annelotte Lammers (Groep Markuszower) en Songül Mutluer (PRO) - was spectaculair, ontluisterend en vermakelijk maar diende een hoger doel. Uit de verhoren de afgelopen maanden beklijft het beeld dat de coronacrisis politiek geleid werd door een triumviraat van Grapperhaus, De Jonge en toenmalig minister-president Mark Rutte. De rest van het kabinet werd geacht bij het kruisje te tekenen en wie dat niet deed kreeg de wind van voren of werd, adieu Mona, ontslagen. De appjes van afgelopen week vormen ondersteunend en illustratief bewijs van de manier waarop het landsbestuur functioneerde tijdens de grootste naoorlogse crisis in het Koninkrijk.

De meest pikante appjes werden echter woensdagochtend voorgelezen toen Kajsa Ollongren (D66) werd verhoord. Als minister van Binnenlandse Zaken en ‘hoeder van de Grondwet’ was zij direct betrokken bij de ingrijpende besluiten over de avondklok en het coronatoegangsbewijs. In de aanloop naar de invoering van de avondklok begin 2021 appte ze naar enkele collega’s uit het kabinet: "Ze creëren een sfeer alsof je een landverrader bent als je tegen een avondklok bent." Mutluer vroeg woensdag door en hield Ollongren nog meer eigen citaten voor: zo was de avondklok volgens haar ‘een geloofsartikel’ geworden en draaiden ‘ze’ - weer die ze - zich vast ‘in een doelredenering’. Wie die ze nou waren, weet Ollongren zich niet meer te herinneren, maar alles wijst erop dat het over Rutte, De Jonge en Grapperhaus ging.

Het ontluisterende aan die openhartige berichtjes is dat Ollongren op dat moment bepaaldelijk geen groentje was. Voordat haar ministerschap in 2017 begon, had ze jarenlang gediend als plaatsvervangend- en daarna als secretaris-generaal van het ministerie van Algemene Zaken onder premiers Jan Peter Balkenende en Mark Rutte. Ze kende de machinekamer van de macht en de stuurhut van staat van binnenuit. Dat ze haar verbijstering over de avondklok in appjes met andere kabinetsleden deelde, is dan veelzeggend.

Nog opmerkelijker is dat uit haar verhoor blijkt dat Ollongren aanzienlijk minder omzichtig opereerde toen een half jaar na de avondklokdiscussie het volgende grondwettelijke probleem zich op haar bordje aandiende: het coronatoegangsbewijs. Haar eígen ambtenaren adviseerden Ollongren niét in te stemmen met de QR-code omdat dit indruiste tegen de grondrechten. Toch ging ze ditmaal zonder veel morren akkoord.

Morgen begint de laatste verhoorweek en daarna trekt de enquêtecommissie zich terug om te gaan schrijven. Het eindrapport wordt dan ergens in het voorjaar van 2027 gepresenteerd. Benieuwd of dan de volgende vraag aan de orde komt: werd Kajsa Ollongren na haar avondklokkritiek gesensibiliseerd?