Ingezonden - opinie Ehsan Jami - promovendus Universiteit Leiden, faculteit bestuurskunde

Er zijn woorden die hun onschuld hebben verloren. 'Zionist' is er zo een. Ooit een beschrijving van mensen die geloofden dat het Joodse volk recht had op een thuisland, is het woord inmiddels in brede kring gedegradeerd tot scheldwoord, geflankeerd door gespuug of een denigrerende lach. Wie zichzelf vandaag de dag openlijk zionist noemt in progressieve Europese kringen, doet dat met het gevoel alsof hij tijdens een DEI-training opmerkt dat meritocratie eigenlijk best een goed idee is. Je wacht op de stilteval. Die stilteval ken ik. Ik ben een zionist. En ik ga uitleggen wat ik daarmee bedoel, en waarom dat onderscheid er inmiddels toe doet als nooit tevoren.

Laat me beginnen met een observatie die misschien frivool lijkt maar dat geenszins is: antisemitisme is in de westerse wereld aan een merkwaardige metamorfose onderhevig. De klassieke variant, die van de toog en de kerk en de stamtafel, was in elk geval eerlijk over zichzelf. Je wist met wie je te maken had. Het nieuwe antisemitisme is subtiel gekleed in de taal van mensenrechten, dekolonisatie en sociale rechtvaardigheid, en daarin schuilt precies het gevaar ervan. Het heeft een academische couture aangemeten gekregen. Het draagt vlinderdas in plaats van bruinhemden.

In Nederland manifesteert dit zich op een manier die historisch bijzonder ongemakkelijk is. Dit land verloor driekwart van zijn Joodse gemeenschap tijdens de Tweede Wereldoorlog, mede dankzij een bestuurlijk apparaat dat zijn taken ijverig bleef uitvoeren, keurig op tijd, met de juiste formulieren in drievoud. Wat dat apparaat demonstreerde was niet zozeer boosaardigheid als wel iets veel alledaagsers: de bereidheid om weg te kijken, om het probleem bij de buurman te laten, om de verantwoordelijkheid netjes door te schuiven naar de volgende schakel in de keten. Die houding is niet met de bevrijding verdwenen. Ze heeft zich slechts aangepast aan de tijd.